Nội dung chính
Trong vòng hai mươi năm qua, người Mỹ đã trở nên quen thuộc hơn với các phép đo cụ thể liên quan đến sức khỏe, chẳng hạn như mức cholesterol và huyết áp. Khi nói đến nguy cơ sức khỏe liên quan đến cân nặng, có ba con số quan trọng mà bạn nên biết. Thứ nhất là trọng lượng cơ thể , thứ hai là Chỉ số Khối Cơ thể ( BMI , hay còn gọi là “Chỉ số Béo”), và thứ ba là số đo vòng eo của bạn.
Hình 1: Lập kế hoạch giảm cân để có vóc dáng cân đối
Chỉ số Khối Cơ thể (BMI) được tính toán dựa trên chiều cao và cân nặng của bạn. Các bác sĩ cho rằng BMI là thước đo nguy cơ sức khỏe tốt hơn so với chỉ số trọng lượng cơ thể. Trong thực tế, các thuật ngữ y khoa như “thừa cân” và “béo phì” được dùng dựa trên các giá trị BMI. Thông thường, BMI từ 25 đến 30 được gọi là là thừa cân, và BMI trên 30 được xem là béo phì. BMI càng cao, càng có nhiều nguy cơ mắc bệnh liên quan đến cân nặng, chẳng hạn như bệnh tiểu đường loại 2 hoặc bệnh tim .
Bạn cũng có thể tham khảo bảng dưới đây để biết mức BMI tối thiểu để chẩn đoán béo phì ở các độ tuổi khác nhau ở người châu Á.
| Độ tuổi | Nữ | Nam | Độ tuổi | Nữ | Nam |
| 20 | > 25,1 | > 27,0 | 55 | > 24,3 | > 26,1 |
| 25 | > 25,0 | > 26,9 | 60 | > 24,1 | > 25,9 |
| 30 | > 24,9 | > 26,8 | 65 | > 24,0 | > 25,8 |
| 35 | > 24,7 | > 26,6 | 70 | > 23,9 | > 25,7 |
| 40 | > 24,6 | > 26,5 | 75 | > 23,8 | > 25,5 |
| 45 | > 24,5 | > 26,3 | 80 | > 23,7 | > 25,4 |
| 50 | > 24,4 | > 26,2 | 85 | > 23,6 | > 25,3 |
BMI của bạn bằng bao nhiêu? Bạn có thừa cân hay béo phì không?
Bạn có thể tính BMI của mình bằng cách lấy cân nặng (kg) chia cho bình phương của chiều cao (m).
Ví dụ: nếu bạn nặng 70 kg và cao 1,7 m thì BMI là 70 / (1,7 x 1,7) = 24,2 kg/m 2 .
Chu vi vòng eo của bạn bằng bao nhiêu?
Mỡ cơ thể tích tụ ở trong bụng (được gọi là “béo bụng”) có nguy cơ về sức khỏe lớn hơn so với mỡ cơ thể tích tụ ở vùng mông và đùi. Vì lý do này, vòng eo cung cấp thông tin quan trọng về nguy cơ bị bệnh tim, cao huyết áp , cao cholesterol, và bệnh tiểu đường loại 2. Vòng eo được cho là quá cỡ nếu có chu vi lớn hơn 101.6 cm ở nam giới, và lớn hơn 88.9 cm ở nữ giới.
Nói chuyện với bác sĩ về việc ăn uống lành mạnh và các hoạt động thể chất có thể giúp bạn giảm cân, cải thiện thể lực và làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim, cao huyết áp hoặc bệnh tiểu đường loại 2. Hãy thiết lập mục tiêu thực tế và khả thi. Những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt có thể làm nên sự khác biệt đáng ngạc nhiên về sức khỏe.
Bác sĩ có thể cho các đề xuất thiết thực mà không yêu cầu bạn phải thay đổi hoàn toàn cách sống hiện tại của mình. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến một chuyên gia dinh dưỡng để tư vấn về cách lựa chọn thực phẩm. Bạn có thể bắt đầu cuộc trò chuyện bằng một số câu hỏi của riêng bạn. Ví dụ:
Vòng eo quá cỡ có thể là dấu hiệu của một tình trạng có tên là hội chứng chuyển hóa. Mặc dù hầu hết mọi người chưa bao giờ nghe nói đến, hội chứng này khá phổ biến. Ở Hoa Kỳ, nó ảnh hưởng đến 25% người trưởng thành. Hội chứng chuyển hóa thường tiến triển thành bệnh tiểu đường loại 2 và việc điều trị hội chứng này có thể giúp ngăn chặn bệnh tiểu đường loại 2.
Một người bị hội chứng chuyển hóa nếu có ít nhất 3 trong 5 yếu tố nguy cơ được liệt kê trong bảng dưới đây. Nếu bạn nghĩ rằng mình có nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa, bạn nên thảo luận với bác sĩ để có thể tiến hành các xét nghiệm chẩn đoán thích hợp. Điều trị hội chứng chuyển hóa liên quan chủ yếu đến việc thay đổi lối sống, ví dụ như giảm cân, theo chế độ ăn lành mạnh, và tăng hoạt động thể chất. Bác sĩ có thể giúp bạn lên kế hoạch cụ thể cho việc thực hiện các thay đổi cần thiết.
Thông tin về Hội chứng Chuyển hóa
| Yếu tố nguy cơ | Điều trị: Thay đổi lối sống | Gợi ý thực hiện |
| Béo bụng (xác định bởi chu vi vòng eo) > 40 inches ở nam | Giảm cân Tăng cường hoạt động thể chất | Cắt giảm 250 calo một ngày*; giảm 0.2 kg mỗi tuần, tiến đến giảm 9 kg trong một năm Tập thể dục vừa phải 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần |
| Cao huyết áp > 130/85 mm Hg | Giảm cân Ăn nhiều trái cây và rau | Cố gắng giảm 9 kg/năm |
| Mức cholesterol tốt (HDL) thấp < 40 mg/dL ở nam | Ngừng hút thuốc Giảm lượng tinh bột và ăn nhiều chất béo không bão hòa (Omega-3) | Cố gắng giảm 9 kg/năm |
| Mức triglyceride (chất béo trung tính) cao > 150 mg/dL | Giảm cân | Tăng cường hấp thụ acid béo omega-3 từ thực phẩm hoặc thuốc bổ Uống bia ít hơn 2 ly/ngày ở nam và 1 ly/ngày đối ở nữ |
| Mức đường máu khi đói cao > 110 mg/dL | Giảm cân | Cố gắng giảm 9 kg/năm* |
* Ví dụ: thay thế 2 lon nước ngọt (700 ml) bằng các loại nước uống khác không chứa đường có thể cắt giảm 350 calo/ngày.
** Bánh mì trắng làm từ bột mì, còn bánh mì nâu làm từ lúa mạch nên thường chứa nhiều chất xơ hơn .
Hoạt động thể chất thường xuyên có thể giúp ngăn ngừa bệnh tim, bệnh tiểu đường loại 2, bệnh loãng xương và các bệnh mãn tính khác. Hoạt động thể chất là rất quan trọng cho việc duy trì một sức khỏe tốt ở người lớn và trẻ em, bất kể trọng lượng hiện có. Việc thay đổi lối sống không cần phải triệt để và lớn lao mới có hiệu quả. Những phương pháp đơn giản thực hiện đều đặn hằng ngày có thể làm nên khác biệt lớn qua thời gian.
Hình 2: Thường xuyên tập thể dục để giảm cân hiệu quả
Dưới đây là một vài ví dụ:
| Hoạt động trung bình | Hoạt động nặng | Hoạt động rất nặng |
| Đi bộ chậm (9-12 phút/km) | Đi bộ nhanh (7.5 phút/km) | Chạy bộ (< 6.5 phút/km) |
| Đạp nước | Bơi không gắng sức | Bơi gắng sức |
| Đi xe đạp (16 km/giờ) | Đi xe đạp (19 km/giờ) | Đi xe đạp (> 22.5 km/giờ) |
| Khiêu vũ hay tập dưỡng sinh | Thể dục nhịp điệu | Thể dục nhịp điệu nhanh |
| Làm vườn | Cắt cỏ với máy cắt bằng tay | Đào một cái mương |
| Hiking (đi bộ đường dài) | Đánh tenis theo đôi | Đánh tennis đơn |
| Hút bụi | Di chuyển đồ nội thất | Chơi bong rổ hoặc bóng đá |
| Vui chơi cùng với trẻ con | Nâng vật nặng | Trượt băng |
Ở một số người, thừa cân hoặc béo phì có thể liên quan đến một tình trạng bệnh hoặc một loại thuốc đang sử dụng, làm cản trở những nỗ lực giảm cân của họ.
Hãy nói chuyện với bác sĩ về các phương pháp giảm cân và duy trì trọng lượng nếu bạn thấy có liên quan tới những thứ trong bảng dưới đây. Trong một số trường hợp, việc điều trị dứt điểm tình trạng bệnh lý hoặc thay đổi thuốc có thể giúp nỗ lực kiểm soát cân nặng của bạn thành công.
Một số tình trạng bệnh có thể cản trở việc giảm cân
| Phân nhóm | Tình trạng bệnh |
| Rối loạn nội tiết tố | Rối loạn nội tiết tố |
| Bệnh tim mạch | Suy tim xung huyết |
| Rối loạn giấc ngủ | Ngưng thở khi ngủ |
| Rối loạn ăn uống | Chứng cuồng ăn |
Các loại thuốc có thể gây tăng cân
| Tình trạng | Thuốc điều trị |
| Dị ứng | Thuốc kháng histamine |
| Cao huyết áp | Thuốc chẹn alpha |
| Tránh thai | Progestins |
| Trầm cảm | Tricyclic antidepressants |
| Bệnh tiểu đường | Insulin |
| Động kinh | Valproate |
| Bệnh hưng-trầm cảm | Lithium |
| Tâm thần phân liệt | Neuroleptics |
Mặc dù các loại thuốc ăn kiêng có thể giúp bạn giảm cân lúc đầu, chúng thường không giúp ngăn sự tăng cân lại và có thể có nhiều tác dụng phụ nguy hiểm. Hầu hết các loại thuốc ăn kiêng chưa được kiểm nghiệm bởi Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm. Điều đó có nghĩa là bạn không thể chắc chắn về tính an toàn của thuốc. Việc uống thuốc cũng làm bạn sao nhãng việc thay đổi chế độ ăn và thói quen tập thể dục. Thay đổi thói quen và duy trì những thói quen lành mạnh là cách hiệu quả để giảm cân và duy trì cân nặng.
Xem thêm bài Phải làm gì để giảm cân an toàn?
Trong 10 năm qua, đuối nước là nguyên nhân gây tử vong của hơn 2,5…
Tiền tiểu đường là một tình trạng sức khỏe nghiêm trọng khi lượng đường trong…
Thông tin này dành cho bạn nếu bạn nghi ngờ hoặc đã được chẩn đoán…
Leila kể lại những trải nghiệm của mình với hai lần mang thai đầy thử…
Biên dịch: Tăng Huỳnh Thanh Hà Hiệu đính: BS. Phạm Hồng Vân Giảm đau vùng…