Bài 3.02: Phân loại các phản ứng sau tiêm chủng (AEFIs)

Dịch bài: Lê Văn Bạn

Hiệu đính: Nguyễn Khởi Quân, TS. BS. Nguyễn Hữu Châu Đức

Tổng quan

Mặc dù tất cả vắc xin được sử dụng trong các chương trình Tiêm chủng Quốc gia (NIPs) là an toàn và hiệu quả nếu được sử dụng đúng cách, tuy nhiên không có vắc xin nào là vô hại và các tác dụng phụ thỉnh thoảng xảy ra sau khi chủng ngừa.

Một phản ứng sau tiêm chủng (AEFI) là bất kì sự cố y khoa  xảy ra sau khi tiêm chủng và không nhất thiết nguyên nhân là do việc sử dụng vắc xin gây ra. Các phản ứng có thể là dấu hiệu bất lợi hoặc ngoài ý muốn, kết quả xét nghiệm bất thường, triệu chứng hoặc bệnh.

AEFIs được chia thành 5 nhóm

Phản ứng liên quan đến sản phẩm vắc xin

• AEFI do một hoặc nhiều đặc tính vốn có của vắc xin đó.
• Ví dụ: Sưng chi lan rộng sau tiêm vắc xin DTP.

Phản ứng liên quan đến khiếm khuyết chất lượng vắc xin

• AEFI do một hoặc nhiều khiếm khuyết về chất lượng của vắc xin, và cả thiết bị quản lý do nhà sản xuất cung cấp.
• Ví dụ: Các trường hợp bại liệt do nhà sản xuất thất bại trong việc bất hoạt hoàn toàn vắc xin bại liệt bất hoạt (IPV).

Phản ứng liên quan đến sai sót tiêm chủng

• AEFI do sai sót trong quá trình chuẩn bị, quản lý và sử dụng vắc xin, do đó những sai sót này có thể phòng tránh được.
• Ví dụ: Lây nhiễm bởi lọ vắc xin đa liều bị nhiễm khuẩn.

Phản ứng liên quan đến sự lo lắng về tiêm chủng

• AEFI xuất hiện do lo lắng về việc tiêm chủng, bao gồm các phản ứng qua trung gian thần kinh phế vị, qua tăng thông khí hoặc rối loạn tâm thần liên quan đến căng thẳng.
• Ví dụ: Ngất vận mạch (Vasovagal syncope) ở một trẻ vị thành niên trong/sau khi tiêm chủng.

Phản ứng trùng hợp ngẫu nhiên

• AEFI được gây ra bởi một thứ khác hơn là bởi sản phẩm vắc xin, sai sót tiêm chủng hoặc sợ tiêm chủng. Nhưng có mối liên quan tạm thời với việc tiêm chủng.
• Ví dụ: Sốt xảy ra tại thời điểm tiêm vắc xin (liên quan về thời gian) nhưng sự thật là do sốt rét.
• Các phản ứng trùng hợp ngẫu nhiên phản ánh sự xuất hiện tự nhiên của các vấn đề sức khỏe trong cộng đồng với các vấn đề thường gặp được báo cáo thường xuyên.

Phản ứng nghiêm trọng

Một AEFI được xem xét là nghiêm trọng, nếu:

• Gây tử vong;
• Đe dọa đến tính mạng;
• Cần nhập viện hoặc kéo dài thời gian nằm viện;
• Gây ra tàn tật/mất năng lực kéo dài hoặc đáng kể, hoặc
• Là một bất thường bẩm sinh/khiếm khuyết lúc sinh.

Phản ứng nặng

Mức độ nặng được dùng để mô tả mức độ của một phản ứng (gồm các mức độ nhẹ, trung bình, nặng). Tuy nhiên, bản thân phản ứng có thể có ý nghĩa tương đối nhỏ về mặt y học (Ví dụ, nhìn chung về mặt y khoa thì sốt là một phản ứng tương đối nhẹ, nhưng xét theo mức độ nặng của nó có thể chia ra thành sốt nhẹ hoặc sốt vừa).

Tài liệu tham khảo

https://vaccine-safety-training.org/classification-of-aefis.html