Nội dung chính
Gây tê tủy sống còn được gọi là gây tê dưới nhện là một hình thức gây tê tại chỗ hay tê vùng , bằng việc tiêm thuốc gây tê vào khoang dưới nhện (CFS). Vị trí tiêm thường ở khoảng giữa đốt sống thắt lưng L2 – L3 hoặc L3 – L4, như trong hình 1.
Hình 1: Vị trí gây tê tủy sống
Gây tê tủy sống có ưu điểm là thao tác đơn giản, tác dụng nhanh, tỷ lệ thất bại thấp, liều thuốc tối thiểu và giãn cơ rất tốt, đây là kỹ thuật được lựa chọn cho cả mổ chương trình và mổ lấy thai cấp cứu mà gây tê ngoài màng cứng thất bại. Do đó, thường áp dụng cho các trường hợp sau:
Gây tê tủy sống là phương pháp gây tê nhanh chóng và toàn diện cho phẫu thuật hoặc mổ lấy thai bằng cách phong bế các dây thần kinh tủy sống chi phối cả mô bề mặt và các mô ở sâu. Khi đó, cảm giác đau không được dẫn truyền đến não nên làm giảm nhận thức của não về cơn đau trong khi làm thủ thuật và giúp giảm đau cho bệnh nhân.
Gây tê tủy sống trong khi sinh, phải có nữ hộ sinh hoặc nhân viên y tế được đào tạo theo dõi liên tục trong ít nhất 20 phút sau mỗi liều truyền để ghi nhận mạch,huyết áp của mẹ và tim thai mỗi 5 phút và đánh giá mức độ tê. Ngoài ra, nếu gây tê tủy sống được áp dụng trong các ca phẫu thuật, nên tuân thủ cùng một quy trình theo dõi chặt chẽ hô hấp, mạch và huyết áp.
Một số ví dụ về thuốc gây tê vùng bao gồm bupivacaine hydrochloride, ropivacaine hydrochloride và lignocaine hydrochloride.
Bupivacaine là thuốc gây tê vùng giúp ổn định màng tế bào thần kinh và ngăn chặn sự khởi đầu cũng như dẫn truyền các xung thần kinh. Thuốc này rất có hiệu lực, gấp bốn lần so với lignocaine và có tác dụng gây tê nhanh với thời gian tác dụng kéo dài. Bupivacaine thích hợp cho gây tê ngoài màng cứng liên tục.
Ropivacaine cũng hoạt động theo cách tương tự như bupivacaine ngoại trừ ropivacaine có cả tác dụng gây tê và giảm đau. Ở liều cao hơn, nó gây tê trong phẫu thuật nhờ ức chế dây thần kinh vận động; trong khi ở liều thấp hơn, nó ức chế dây thần kinh cảm giác, bao gồm cả giảm đau và ức chế vài dây thần kinh vận động.
Lignocaine có cơ chế tác dụng gây tê tương tự như bupivacaine và ropivacaine.
Trước khi được gây tê vùng bạn phải có đồng thuận với bác sĩ và cung cấp cho bác sĩ, nếu bạn có những vấn đề sau:
Ngoài ra, nếu bạn đang dùng bất kỳ loại thuốc nào, bạn phải báo cho bác sĩ trước khi làm thủ thuật. Do một số thuốc gây tê có thể tương tác với các loại thuốc khác, dẫn đến các biến chứng không mong muốn thậm chí là các biến chứng nghiêm trọng.
Gây tê tuỷ sống hầu như an toàn nếu sử dụng với liều thuốc được khuyến cáo. Tuy nhiên, hầu hết các biến chứng liên quan đến kỹ thuật, dẫn đến tình trạng nhiễm độc toàn thân hoặc liên quan đến hiệu quả của gây tê .Một số ví dụ về biến chứng được mô tả ở dưới.
Gây tê vùng , có thể là một nguyên nhân gây co giật cũng có thể là một sự ngẫu nhiên do các nguyên nhân khác trong chuyển dạ. Bác sĩ cần ưu tiên loại trừ các nguyên nhân thường gặp khác gây triệu chứng này như tăng huyết áp, oxytocin gây giữ nước quá nhiều trong cơ thể (một loại hormone do cơ thể mẹ tiết ra khi sinh), cơn động kinh tái phát, hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường, nhiễm trùng.
Chiến lược quản lý
Trong trường hợp ngộ độc thuốc tê trên hệ thần kinh trung ương, bác sĩ sẽ thực hiện các bước sau:
Các biến chứng tim mạch bởi thường là huyết áp thấp, rối loạn nhịp tim và ngừng tim.
Quản lý huyết áp thấp
Khi huyết áp giảm đáng kể, bác sĩ sẽ thực hiện các biện pháp sau:
Gây tê toàn bộ tủy sống (TSA), xảy ra khi vô tình tiêm thuốc sai vị trí, là biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm. TSA được đặc trưng bởi huyết áp hạ đột ngột, liệt tiến triển nhanh chóng, ngưng thở tạm thời, mất ý thức, đồng tử giãn, và xảy ra trước đó là tình trạng suy hô hấp do một vài dây thần kinh bị phong bế.
Chiến lược quản lý
Bác sĩ và bác sĩ gây tê thực hiện các biện pháp sau:
Các triệu chứng liên quan đến tắc nghẽn đường hô hấp trên là nghẹt mũi và khó thở.
Chiến lược quản lý
Nếu điều đó xảy ra, bác sĩ thực hiện các biện pháp sau:
Theo dõi tình trạng thai nhi chặt chẽ.
Đau đầu sau gây tê là biến chứng thần kinh thường gặp nhất sau khi gây tê qua khoang dưới nhện hoặc tủy sống trong quá trình gây tê tủy sống.
Đau đầu thường xảy ra 12 đến 36 giờ sau khi sinh. Đây là loại đau đầu có đặc điểm điển hình với đau nhói vùng trán, và có thể xảy ra ở những vị trí khác như đầu và cổ, giảm đau khi nằm trên mặt phẳng cho thấy cơn đau một phần phụ thuộc vào tư thế.
Chiến lược quản lí
Bác sĩ của bạn sẽ tư vấn cho bạn các nguy cơ tiềm ẩn và phương pháp điều trị cũng như theo dõi bạn thường xuyên. Loại đau dầu này thường sớm tự biến mất, tuy nhiên nếu đau đầu tái phát, hãy làm theo như sau:
Trong 10 năm qua, đuối nước là nguyên nhân gây tử vong của hơn 2,5…
Tiền tiểu đường là một tình trạng sức khỏe nghiêm trọng khi lượng đường trong…
Thông tin này dành cho bạn nếu bạn nghi ngờ hoặc đã được chẩn đoán…
Leila kể lại những trải nghiệm của mình với hai lần mang thai đầy thử…
Biên dịch: Tăng Huỳnh Thanh Hà Hiệu đính: BS. Phạm Hồng Vân Giảm đau vùng…