Thuốc ho

Các loại thuốc ho thường được dùng điều trị các triệu chứng ho khi bị nhiễm khuẩn hô hấp trên (URIT). Thuốc ho thường được chia làm 2 loại trị ho khan và ho đờm. Một số quan niệm cho rằng các loại thuốc ho không thực sự có tác dụng. Tuy nhiên, số khác thấy thuốc ho các tác dụng và tin rằng đó là một loại thuốc an toàn hợp lý. Trẻ em dưới 6 tuổi thường được dùng các hỗn hợp thuốc ho đơn giản như: glycerin, mật ong và chanh.

Ho là gì?

Ho là một phản xạ tự động đáp ứng với các kích thích tại đường hô hấp. Đường hô hấp có thể bị kích thích bởi: dịch tiết, viêm nhiễm, mùi hương, chất gây dị ứng, hay quá nhiều bụi hoặc khói thuốc.

Ho là triệu chứng chính của nhiễm khuẩn đường hô hấp trên (URIT). Tuy nhiên ho có thể là triệu chứng của các bệnh khác như hen suyễn hoặc bệnh phổi khác.

Bài này chỉ thảo luận về thuốc ho khi sử dụng điều trị ho do URIT. Thường được mô tả ho có đờm và ho khan. Nếu bạn ho có đờm, thường do phổi sản xuất quá nhiều chất nhầy so với bình thường. Ho khan thường ho rất nhiều nhưng tiếng ho không có đờm.

Xem thêm bài viết Ho của BS. Phan Ngô Huy

Nhiễm trùng đường hô hấp trên là gì (URIT)?

Viêm họng, thanh quản hoặc đường dẫn khí chính (khí quản) hoặc đường dẫn khí vào phổi (phế quản) là phổ biến. Những nhiễm khuẩn này được gọi là viêm thanh quản, khí quản, viêm phế quản. Bác sỹ thường chẩn đoán “nhiễm khuẩn đường hô hấp trên URIT”. Hầu hết các nhiễm khuẩn đường hô hấp trên là do nhiễm virus.

Các triệu chứng thường rõ nhất sau 2-3 ngày, sau dần dần mất đi. Tuy nhiên ho có thể tiếp tục sau khi nhiễm trùng đã hết. Đó là do những viêm nhiễm xảy ra tại đường thở cần có thời gian để phục hồi. Có thể mất 2-3 tuần sau khi các triệu chứng khác mất đi, ho mới hết hoàn toàn.

Các loại thuốc ho là gì?

Thuốc ho là một loại thuốc. Mục đích là ngăn chặn ho khan hoặc để giúp bạn ho tăng lên để tống đờm (chất nhầy). Thuốc ho làm giảm ho khan đôi khi được gọi là thuốc giảm ho. Các loại thuốc mục đích làm tăng ho để tống đờm đôi khi được gọi là thuốc long đờm.

Rất nhiều loại thuốc ho có thể sẵn mua từ các nhà thuốc hoặc siêu thị. Chúng thường có 1 hoặc vài đặc điểm dưới đây:

• Thuốc giảm ho – ví dụ dextromethophan hay pholcodine
• Thuốc long đờm – ví dụ guaifenesin hay ipecacuanha
• Thuốc kháng histamin – brompheniramine, chlorphennamine, diphenhydramine, doxylamine, promethazine, triprolidine
• Thuốc làm thông mũi – ví dụ phenylephrine, pseudoephedrine, ephedrine, oxymetazoline, xylometazoline.

Thuốc ho gồm glycerin, mật ong và chanh cũng dễ mua. Chế phẩm này không có các thành phần hoạt tính như trên. Nó được cho là có tác động nhẹ nhàng.

Các loại thuốc ho cũng có thể chứa các thành phần khác như paracetamol hay ibuprofen. Một số có cồn.

Các loại thuốc ho tác động như thế nào?

Các loại thuốc ho tác động theo các cơ chế khác nhau, phụ thuộc vào thành phần hoạt chất:

• Thuốc giảm ho hoạt động theo cơ chế làm giảm phản xạ ho
• Thuốc long đờm làm tăng lượng chất nhầy, làm các chất tiết được tống ra ngoài dễ dàng hơn khi ho.
• Thuốc kháng histamine làm giảm phóng thích histamine từ đó làm giảm tắc nghẽn và làm giảm lượng chất tiết trong phổi.
• Thuốc thông mũi làm các mạch máu trong phổi và trong mũi hẹp lại (teo) làm giảm tắc nghẽn.

Các loại thuốc ho có thực sự có tác dụng?

Không có bằng chứng mạnh từ các nghiên cứu cho thấy các loại thuốc ho có tác dụng. Người ta cho rằng thuốc ho có một chút hiệu quả khi bị ho (cảm lạnh). Tuy nhiên, một số người khác cho rằng thuốc ho có tác dụng với họ và được cho là an toàn với đại đa số người lớn và trẻ em trên 6 tuổi.

Nên mua loại thuốc ho nào?

Đố với ho khan, thuốc giảm ho như dextromethophan hay pholcodine là thuốc thích hợp nhất. Đối với ho có đờm, thuốc giãn phế quản như guainfenesin hay ipecacuanha là thích hợp. Dược sỹ sẽ cho lời khuyên loại nào phù hợp.

Một vài lưu ý quan trọng

• Khi dùng cho trẻ em dưới 6 tuổi.
• Khi dùng chung với một loại thuốc khác.

Trẻ em dưới 6 tuổi

Với trẻ em dưới 6 tuổi, chỉ cần dùng các chế phẩm như glycerin, mật ong và chanh. Không dùng cho trẻ em dưới 6 tuổi thuốc ho bất kì có thành phần hoạt tính (thuốc long đờm, thuốc kháng histamine, thuốc thông mũi). Bởi vì tác dụng phụ của các chế phẩm này còn lớn hơn các lợi ích có được của thuốc.

Dùng chung với các thuốc khác

Luôn luôn hỏi ý kiến dược sỹ trước khi mua thuốc từ các cửa hàng dược phẩm hay siêu thị nếu chúng có dùng chung với bất kì loại thuốc nào bạn đang dùng. Một số loại thuốc ho còn chứa các loại thuốc khác. Ví dụ, một vài thuốc có chứa paracetamol hay ibuprofen hoặc một số có chứa cồn. Điều này rất quan trọng nếu dùng thêm paracetamol hay ibuprofen để làm giảm triệu chứng sốt. Bởi nếu dùng quá liều paracetamol hay ibuprofen (quá liều) mà không biết có thể gây tổn thương gan của.

Nếu đang dùng thuốc chống trầm cảm – một thuốc ức chế monoamine – oxydase (IMAO) – có thể gây ra phản ứng với vài thành phần trong thuốc ho. Dùng thuốc chung có thể gây tăng huyết áp đột ngột (cơn tăng huyết áp) hoặc dễ bị kích thích hay chán nản. Đặc biệt, người dùng IMAO nên tránh dextromethophan, ephedrine, pseudoephedrine, phenylpropanolamine và nên dùng sau 2 tuần sau khi dừng thuốc.

• Dextromethophan khi dùng chung với thuốc chống trầm cảm có thể làm bạn bị kích thích hoặc chán nản.
• Ephedrine, pseudoephedrine, phenylpropanolamine khi dùng chung với các thuốc MAOI có thể gây ra cơn tăng huyết áp.

Tác dụng phụ có thể gặp là gì?

Hầu hết các loại thuốc ho không có tác dụng phụ. Một vài chế phẩm gây buồn ngủ, ví dụ: pholcodine và phenylhydramine. Sau dùng những chế phẩm này không nên lái xe hoặc vận hành máy móc. Các hướng dẫn sử dụng đi kèm với thuốc sẽ được thông báo nếu thuốc gây buồn ngủ.

Pholcodine có thể gây táo bón.

Chú ý: Những thông tin trên không phải là danh sách đầy đủ các tác dụng phụ của thuốc. Vui lòng xem hướng dẫn sử dụng thuốc kèm với các biệt dược cụ thể để có thông tin đầy đủ về tác dụng phụ và cảnh báo.

Điều trị trong bao lâu?

Như tất cả các thuốc khác, thuốc ho chỉ nên dùng trong một thời gian ngắn cần thiết và hầu hết mọi người chỉ cần dùng một loại thuốc ho trong vài ngày. Nhìn chung, không quá 2 – 3 tuần ho sẽ hết. Nếu không, nên gặp bác sỹ.

Ai không nên dùng thuốc ho?

Hầu hết mọi người đều có thể dùng thuốc ho. Đối với trẻ em chỉ nên dùng các loại thuốc ho không có thành phần hoạt tính hoạt động, như glycerin, chanh, mật ong. Nếu đang dùng bất kì một loại thuốc nào hoặc bạn không biết chắc khi phải dùng thuốc ho, hãy hỏi dược sỹ.

Tài liệu tham khảo

http://patient.info/health/cough-medicines