Nội dung chính
Suy giáp (còn gọi là thiểu năng tuyến giáp hay nhược năng tuyến giáp) là tình trạng tuyến giáp không sản xuất đủ một vài loại hormone (nội tiết tố) quan trọng cho cơ thể.
Phụ nữ, đặc biệt khi trên 60 tuổi, có nhiều khả năng bị suy giáp. Suy giáp gây rối loạn sự cân bằng chuyển hóa trong cơ thể bạn. Tình trạng này hiếm khi gây triệu chứng trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên theo thời gian, suy giáp không được điều trị có thể gây ra một số vấn đề về sức khỏe như béo phì, đau khớp, vô sinh và bệnh tim.
Điều đáng mừng là hiện đã có các xét nghiệm giúp kiểm tra khá chính xác chức năng tuyến giáp nhằm chẩn đoán suy giáp. Mặt khác, việc điều trị suy giáp bằng hormone tuyến giáp tổng hợp thường đơn giản, an toàn và hiệu quả một khi đã tìm được liều thuốc phù hợp với cơ thể bạn.
Các dấu hiệu và triệu chứng của suy giáp thay đổi tùy thuộc vào mức độ thiếu hụt hormone. Nhưng nói chung đa phần diễn tiến chậm, thường là trong vài năm.
Lúc đầu, bạn có lẽ ít khi nhận thấy các triệu chứng của suy giáp. Chẳng hạn như mệt mỏi và tăng cân, hoặc bạn chỉ nghĩ là do lớn tuổi. Thế nhưng khi sự chuyển hóa trong cơ thể bạn tiếp tục giảm, các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh sẽ rõ ràng hơn. Dấu hiệu và triệu chứng của suy giáp có thể bao gồm:
Khi không được điều trị, các dấu hiệu và triệu chứng của suy giáp dần dần có thể trở nên nghiêm trọng hơn. Việc tuyến giáp bị kích thích liên tục để giải phóng thêm hormone bù vào sự thiếu hụt do tình trạng suy giáp. Có thể làm tuyến giáp tăng kích thước đưa đến bướu giáp. Ngoài ra, bạn trở nên dễ quên hơn, suy nghĩ chậm hơn, hoặc cảm thấy chán nản.
Chứng phù niêm (suy giáp tiến triển), dạng nặng của suy giáp. Tuy hiếm gặp nhưng một khi xảy ra, nó có thể đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu và triệu chứng bao gồm huyết áp thấp, giảm hô hấp, giảm nhiệt độ cơ thể, không đáp ứng và thậm chí hôn mê. Trong ca bệnh nặng, phù niêm có thể gây tử vong.
Mặc dù suy giáp chủ yếu ảnh hưởng đến phụ nữ trung niên và lớn tuổi. Bất kỳ ai cũng có thể bị suy giáp bao gồm cả trẻ sơ sinh. Khởi đầu, một trẻ được sinh ra mà không có tuyến giáp hoặc tuyến giáp hoạt động kém có thể chỉ có vài dấu hiệu và triệu chứng như:
Khi bệnh tiến triển, trẻ sơ sinh có thể sẽ khó ăn và không phát triển bình thường. Bé cũng có thể bị:
Khi suy giáp ở trẻ sơ sinh không được điều trị. Dù bệnh nhẹ cũng có thể dẫn đến chậm phát triển thể chất và tâm thần.
Nói chung trẻ em và thanh thiếu niên bị suy giáp có các dấu hiệu và triệu chứng tương tự người lớn. Ngoài ra còn có các triệu chứng như:
Hãy đi khám bác sĩ nếu bạn cảm thấy mệt mỏi không lý do. Hay có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào của suy giáp. Chẳng hạn như da khô, nhợt nhạt, phù mặt, táo bón hoặc giọng nói khàn khàn.
Bạn cũng cần gặp bác sĩ để kiểm tra định kỳ chức năng tuyến giáp nếu bạn từng phẫu thuật tuyến giáp. Điều trị bằng i-ốt phóng xạ và uống thuốc kháng giáp, hoặc đã từng xạ trị ở vùng đầu, cổ hoặc ngực trên. Tuy nhiên, nhiều khi các phương pháp điều trị này chỉ gây bệnh suy giáp sau vài năm hoặc vài chục năm.
Nếu bạn có hàm lượng cholesterol trong máu cao. Hãy hỏi bác sĩ xem nguyên nhân có thể là suy giáp hay không. Và nếu bạn điều trị bằng hormone, hãy tuân thủ lịch tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ. Lúc ban đầu, điều quan trọng là đảm bảo bạn được điều trị đúng liều. Theo thời gian, liều lượng hormone có thể thay đổi.
Tuyến giáp là một tuyến nhỏ hình bướm nằm ở trước cổ, ngay dưới quả táo Adam(trái khế) của bạn. Hormone do tuyến giáp sản xuất ra – triiodothyronine (T3) và thyroxine (T4). Có tác động rất lớn đến sức khỏe và ảnh hưởng đến mọi mặt của quá trình trao đổi chất trong cơ thể. Các hormone này duy trì tốc độ chuyển hóa chất béo và carbohydrate. Giúp kiểm soát nhiệt độ cơ thể, ảnh hưởng đến nhịp tim và giúp điều chỉnh việc sản xuất protein.
Suy giáp xảy ra khi tuyến giáp không sản xuất đủ hormone. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Bao gồm bệnh lý tự miễn, điều trị cường giáp, xạ trị, phẫu thuật tuyến giáp và một vài loại thuốc.
Các nguyên nhân ít gặp hơn đưa đến suy giáp bao gồm:
Mặc dù ai cũng có thể bị suy giáp, bạn có nhiều nguy cơ mắc bệnh hơn nếu bạn:
Suy giáp không được điều trị có thể dẫn đến một số vấn đề sức khỏe:
Thông thường bạn sẽ được khám với bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ đa khoa trước. Sau đó tùy trường hợp, bác sĩ đó có thể giới thiệu bạn đến bác sĩ chuyên ngành nội tiết.
Dưới đây là một số thông tin để giúp bạn sẵn sàng cho buổi khám bệnh và biết những gì bạn có thể mong đợi từ bác sĩ.
Việc chuẩn bị danh sách các câu cần hỏi sẽ giúp bạn tận dụng tối đa thời gian gặp bác sĩ. Một số câu hỏi cơ bản để hỏi bác sĩ về suy giáp bao gồm:
Ngoài những câu hỏi mà bạn đã chuẩn bị sẵn sàng để hỏi bác sĩ. Đừng ngần ngại đặt câu hỏi trong buổi khám bệnh bất cứ lúc nào bạn cảm thấy không hiểu điều gì đó.
Bác sĩ có thể sẽ hỏi bạn một số câu hỏi như:
Do suy giáp phổ biến hơn ở phụ nữ lớn tuổi. Một số bác sĩ khuyên phụ nữ lớn tuổi nên xét nghiệm suy giáp trong đợt kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm. Nhiều bác sĩ cũng khuyến cáo phụ nữ mang thai hoặc có kế hoạch sinh con nên xét nghiệm suy giáp.
Thông thường, bác sĩ sẽ đề nghị xét nghiệm suy giáp. Nếu bạn cảm thấy ngày càng mệt mỏi, da khô, táo bón và tăng cân, hoặc từng có vấn đề về tuyến giáp và bị bướu cổ.
Bệnh suy giáp được chẩn đoán dựa trên các triệu chứng và kết quả xét nghiệm máu về hàm lượng TSH (hormone kích thích tuyến giáp). Và đôi khi cũng dựa trên hàm lượng hormone thyroxine của tuyến giáp. Hàm lượng thyroxine thấp và hàm lượng TSH cao là dấu hiệu của bệnh suy giáp. Bởi vì tuyến yên phải sản xuất nhiều TSH hơn để kích thích tuyến giáp sản xuất nhiều hormone hơn.
Trước đây, các bác sĩ chỉ có thể phát hiện bệnh suy giáp khi các triệu chứng suy giáp đã tiến triển khá nhiều. Nhưng với các xét nghiệm TSH khá nhạy hiện nay. Bác sĩ đã có thể chẩn đoán bệnh suy giáp từ rất sớm. Thường là trước khi bạn có các triệu chứng. Do xét nghiệm TSH là xét nghiệm sàng lọc tốt nhất. Bác sĩ sẽ kiểm tra TSH đầu tiên rồi sau đó mới xét nghiệm hormone tuyến giáp nếu cần thiết. Xét nghiệm TSH cũng quan trọng trong chữa trị suy giáp. Vì nó giúp bác sĩ xác định đúng liều lượng thuốc lúc ban đầu và điều chỉnh dần theo thời gian.
Ngoài ra, xét nghiệm TSH còn được sử dụng để giúp chẩn đoán suy giáp cận lâm sàng. Tình trạng này không có dấu hiệu hoặc triệu chứng bên ngoài. Biểu hiện chính yếu là bạn có hàm lượng triiodothyronine và thyroxine trong máu bình thường nhưng hàm lượng TSH cao.
Phương pháp điều trị cơ bản của suy giáp thường là bổ sung hormone tuyến giáp levothyroxin tổng hợp hàng ngày (ví dụ Levothroid, Synthroid và những thuốc khác). Thuốc uống này giúp phục hồi nồng độ hormone cần thiết, ức chế các dấu hiệu và triệu chứng của suy giáp.
Một đến hai tuần sau khi bắt đầu điều trị, bạn sẽ cảm thấy ít mệt mỏi hơn. Thuốc cũng dần dần làm giảm nồng độ cholesterol tăng cao gây ra bởi suy giáp đồng thời cân nặng cũng dần giảm về mức bình thường. Điều trị bằng levothyroxine thường kéo dài suốt đời, nhưng vì liều lượng hormone bạn cần có thể thay đổi. Bác sĩ có thể phải xét nghiệm hàm lượng TSH hàng năm.
Để xác định đúng liều lượng ban đầu của levothyroxine. Bác sĩ thường kiểm tra lại hàm lượng TSH trong máu bạn sau hai đến ba tháng. Quá nhiều hormone có thể gây ra tác dụng phụ như:
Nếu bạn có bệnh động mạch vành hoặc suy giáp nặng, ban đầu bác sĩ có thể kê liều lượng hormone nhỏ và dần dần tăng liều lượng. Việc tăng dần liều lượng này giúp tim bạn điều chỉnh để thích nghi với sự tăng quá trình trao đổi chất.
Levothyroxine hầu như không gây ra tác dụng phụ khi sử dụng ở liều lượng thích hợp và tương đối rẻ tiền. Nếu bạn thay đổi thương hiệu thuốc, hãy nói cho bác sĩ biết để đảm bảo bạn vẫn nhận được đúng liều lượng. Ngoài ra, không bỏ liều hoặc ngưng dùng thuốc ngay sau khi bạn cảm thấy khỏe hơn bởi vì các triệu chứng của suy giáp sẽ dần dần trở lại.
Một số thuốc, chất bổ sung hay thậm chí một số thực phẩm có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ levothyroxine. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ. Nếu bạn ăn nhiều các sản phẩm đậu nành hoặc nhiều chất xơ hoặc bạn dùng thuốc khác, chẳng hạn như:
Nếu bạn bị suy giáp cận lâm sàng, hãy thảo luận việc điều trị với bác sĩ. Khi hàm lượng TSH chỉ tăng nhẹ. Có thể việc điều trị bằng hormone tuyến giáp sẽ không có ích gì, thậm chí còn có thể gây hại. Ngược lại, khi hàm lượng TSH cao hơn. Hormone tuyến giáp có thể cải thiện hàm lượng cholesterol. Khả năng co bóp của tim cũng như cải thiện mức năng lượng cho cơ thể.
Mặc dù hầu hết các bác sĩ khuyên dùng thyroxine tổng hợp. Hiện có chiết xuất tự nhiên chứa hormone tuyến giáp từ lợn. Các chiết xuất tự nhiên này chứa cả thyroxine và triiodothyronine. Trong khi thuốc tuyến giáp tổng hợp chỉ chứa thyroxine, còn triiodothyronine mà cơ thể cần thì được chuyển hóa từ thyroxine.
Chiết xuất tự nhiên này chỉ được bán theo toa. Không nên nhầm lẫn các chiết xuất này với dịch nội tiết cô đặc bán tại các cửa hàng thực phẩm tự nhiên. Ở Hoa Kỳ, những dịch nội tiết cô đặc này không nằm trong sự quản lý của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ. Nên hiệu quả và độ tinh khiết của chúng không được bảo đảm.
Trong 10 năm qua, đuối nước là nguyên nhân gây tử vong của hơn 2,5…
Tiền tiểu đường là một tình trạng sức khỏe nghiêm trọng khi lượng đường trong…
Thông tin này dành cho bạn nếu bạn nghi ngờ hoặc đã được chẩn đoán…
Leila kể lại những trải nghiệm của mình với hai lần mang thai đầy thử…
Biên dịch: Tăng Huỳnh Thanh Hà Hiệu đính: BS. Phạm Hồng Vân Giảm đau vùng…