Dimethylsulfoxide (DMSO) – Thông tin dành cho cán bộ y tế

Biên dịch: Phan Thị Thái Bảo

Hiệu đính: DS. Điều Thị Ngọc Châu – Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội

Tóm tắt lâm sàng

Dimethylsulfoxide (DMSO) là dung môi hóa học được sử dụng rộng rãi vì tính phân cực cao. DMSO cũng được sử dụng như là một chất để bảo quản lạnh. DMSO được hấp thụ dễ dàng qua da và được dùng làm tá dược cho các loại thuốc bôi ngoài da. Với đặc tính giảm đau và chống viêm, DMSO được sử dụng tại chỗ để giảm đau và điều trị viêm khớp.

Các nghiên cứu cho thấy DMSO có thể giúp giảm đau thần kinh ngoại vi và đau sau phẫu thuật mở ngực. Hoạt chất này cũng đã được nghiên cứu về ảnh hưởng đối với hội chứng đau nhức bàng quang/viêm bàng quang kẽ, nhưng bằng chứng chứng minh còn chưa đầy đủ. Nghiên cứu thêm là cần thiết để xác định lợi ích của DMSO đối với bệnh nhân viêm xương khớp.

Trong các cơ sở điều trị ung thư, DMSO đã được sử dụng để ngăn ngừa và điều trị sự thoát mạch của các tác nhân hóa trị liệu. DMSO cũng có thể làm chậm sự tiến triển của tế bào ung thư, nhưng kết quả còn có nhiều tranh cãi.

DMSO được chấp thuận để điều trị viêm bàng quang kẽ dùng qua đường uống.

Mục đích sử dụng

• Điều trị ung thư
• Tác dụng phụ gây ra do hóa trị liệu
• Đau
• Viêm khớp
• Viêm bàng quang kẽ

Cơ chế tác dụng

DMSO bị phân hủy một phần khi tiếp xúc với không khí. Sau khi bôi, DMSO nhanh chóng thẩm thấu vào da; tuy nhiên, không giống như hầu hết các dung môi khác, hoạt chất này không liên quan đến việc tổn thương màng sinh học không hồi phục. DMSO có thể làm tăng sự xâm nhập qua da của các loại thuốc khác. Tác dụng giảm đau và chống viêm có thể có lợi cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấp.

Ngoài ra, DMSO bẫy các gốc hydroxit tự do; có đặc tính chống oxy hóa do đó có khả năng ngăn ngừa sự thoát mạch do hóa trị liệu. Xuất hiện mùi vị tỏi trong miệng sau khi dùng DMSO là do chất chuyển hóa dimethylsulfide (DMS).

Cảnh báo

DMSO được chấp thuận để điều trị viêm bàng quang kẽ, dưới dạng đường uống. Nhưng DMSO không được sử dụng khi không kê đơn dưới mọi hình thức do không đủ bằng chứng về hiệu quả và độc tính tiềm ẩn. DMSO sản xuất công nghiệp có thể bị nhiễm các tạp chất khác.

Chống chỉ định

Phụ nữ mang thai nên tránh DMSO.

Các tác dụng không mong muốn

• Vị tỏi trong miệng, khô da, ban đỏ và ngứa, đổi màu nước tiểu, chứng hôi miệng, lo lắng, hạ huyết áp, an thần và chóng mặt đã được báo cáo sau khi sử dụng DMSO.
• Một đánh giá có hệ thống về 109 nghiên cứu cho thấy rằng các tác dụng ngoại ý phổ biến nhất của DMSO là các phản ứng ngoài da và tiêu hóa nhẹ, thoáng qua, khi dùng liều lượng nhỏ khá an toàn.
• DMSO đã được chứng minh là gây ra tổn thương thần kinh ở các thử nghiệm trên chó. Sự liên quan về mặt lâm sàng chưa được nghiên cứu.

Tài liệu tham khảo

Dimethylsulfoxide