Black Cohosh – Thông tin dành cho cán bộ y tế

Biên dịch: Đỗ Ngọc Thùy Dương

Hiệu đính: DS. Điều Thị Ngọc Châu – Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội

Tên gọi thông thường

• Black snakeroot
• Rattlesnake root
• Squawroot

Thông tin dành cho cán bộ y tế

Tên thương mại

• Remifemin®
• Menofem®
• Klimadynon®

Tên khoa học

Cimicifuga racemosa

Tổng quan lâm sàng

Rễ Black Cohosh được sử dụng dưới dạng thực phẩm chức năng giúp làm giảm các triệu chứng của thời kỳ mãn kinh và đau bụng kinh. Bên cạnh đó, Black Cohosh có tác dụng chống loãng xương và tăng cường hình thành xương.

Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng Black Cohosh đơn trị, hoặc kết hợp với các loại thảo mộc khác, có hiệu quả trong điều trị các triệu chứng mãn kinh, mặc dù dữ liệu còn nhiều mâu thuẫn. Kết luận của một phân tích tổng hợp trích dẫn không đủ bằng chứng để ủng hộ việc sử dụng Black Cohosh nhằm cải thiện các triệu chứng mãn kinh.

Các thăm dò về tác dụng của Black Cohosh trong điều trị chứng bốc hỏa do điều trị ung thư vú đã mang lại nhiều kết quả khác nhau. Tuy nhiên việc bổ sung Black Cohosh được cho là có hiệu quả trong việc điều trị hội chứng mãn kinh gây ra bởi chất tương tự hormone giải phóng LH (LHRH-a).

Trong các nghiên cứu khác, Black Cohosh không làm tăng mật độ xương, cải thiện các triệu chứng mãn kinh cũng như cải thiện nguy cơ mắc bệnh mạch vành trong 10 năm ở phụ nữ mãn kinh sớm, mặc dù đã được báo cáo có tác dụng cải thiện giấc ngủ. Một chiết xuất từ ​​Black Cohosh đã chứng minh khả năng hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường trên một mô hình chuột. Tuy nhiên, chưa có các nghiên cứu trên người.

Các phát hiện tiền lâm sàng chỉ ra rằng Black Cohosh làm giảm sự tăng sinh của các tế bào ung thư tuyến tiền liệt và gây ra phản ứng chết theo chương trình ở các tế bào gan. Tuy nhiên, Black Cohosh cũng làm tăng tỷ lệ di căn ung thư vú ở chuột. Tác dụng tương tự trên bệnh nhân ung thư vú chưa rõ ràng, mặc dù một nghiên cứu quan sát hồi cứu trên nhóm bệnh nhân này cho thấy rằng Black Cohosh giúp kéo dài thời gian sống thêm không bệnh.

Sử dụng đồng thời Black Cohosh với các loại thuốc kê đơn có liên quan đến tăng tỷ lệ gặp phản ứng có hại của thuốc, phổ biến nhất là liên quan đến bất thường chức năng gan, viêm gan hoặc nhiễm độc gan. Không nên nhầm lẫn Black Cohosh với Blue Cohosh, chúng có dược tính khác nhau. Hiện nay, vẫn chưa biết rõ liệu Black Cohosh có hoạt động như một phytoestrogen hay không. Bệnh nhân bị ung thư vú hoặc có nguy cơ bị ung thư vú nên tham khảo ý kiến ​​của các bác sĩ trước khi dùng.

Mục đích sử dụng

• Đau bụng kinh
• Các triệu chứng mãn kinh
• Hội chứng tiền kinh nguyệt

Cơ chế hoạt động

Black Cohosh đã được chứng minh làm giảm các triệu chứng mãn kinh có thể bằng cách bắt chước tác dụng các chất dẫn truyền thần kinh: dopaminergic, noradrenergic, serotoninergic và GABAergic. Nó được cho là có tác dụng estrogen do có khả năng làm giảm các triệu chứng mãn kinh ở phụ nữ. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy rằng nó không ảnh hưởng đến nồng độ LH, FSH, prolactin hoặc estradiol. Một chiết xuất từ ​​Black Cohosh đã được chứng minh là có tác dụng chống tăng sinh và antiestrogenic ở các tế bào có ER âm tính, điều này cho thấy những tác dụng này được thực hiện qua một con đường không phụ thuộc vào estrogen, có thể thông qua tín hiệu HER-2.

Trong các nghiên cứu khác, Black Cohosh ức chế sự biểu hiện của cyclin D1 và ID3, và ức chế sự tăng sinh của tế bào gan HepG2, p53 dương tính. Ở các tế bào ung thư tuyến tiền liệt, Black Cohosh đã chứng minh tác dụng chống tăng sinh, thông qua việc suy giảm hoạt động của các chất cân bằng vận chuyển nucleosid (ENT), dẫn đến việc hấp thu nucleosid bị cản trở. Black Cohosh cũng được báo cáo là gây ra quá trình chết theo chương trình và ngăn chặn sự tăng sinh tế bào do estradiol gây ra ở các tế bào ung thư biểu mô nội mạc tử cung ở người.

Độc tính với gan là một mối quan tâm lớn khi sử dụng Black Cohosh. Đánh giá sinh thiết gan từ hai bệnh nhân dùng bổ sung Black Cohosh cho thấy mô hình tổn thương bệnh lý của tế bào gan giống với hoại tử nhiễm độc, được thấy trong bệnh viêm gan tự miễn.

Thận trọng

• Sau khi xem xét 30 trường hợp độc lập được báo cáo về tình trạng nhiễm độc gan liên quan đến việc uống Black Cohosh, Ủy ban chuyên gia về thực vật của Dược điển Hoa Kỳ đã quyết định rằng các sản phẩm Black Cohosh cần đính kèm khuyến cáo thận trọng liên quan đến việc sử dụng.
• Một cuộc khảo sát gần đây đã báo cáo ghi nhận của một số sản phẩm Black Cohosh có chất lượng thấp.

Chống chỉ định

Phụ nữ mang thai nên tránh sử dụng Black Cohosh vì nó có khả năng hoạt động như một loại thuốc phá thai.

Tác dụng không mong muốn

• Rối loạn tiêu hóa và phát ban thường gặp nhất, sau đó là chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn và nôn khi dùng liều cao hơn bình thường.
• Độc tính trên gan đã được báo cáo sau khi sử dụng Black Cohosh.
• Hai trường hợp tổn thương gan giống như viêm gan tự miễn đã được báo cáo sau khi uống Black Cohosh. Cả hai bệnh nhân đều đáp ứng điều trị bằng corticosteroid.
• Một trường hợp kích hoạt đông máu, giữ nước và viêm gan tự miễn thoáng qua đã được báo cáo liên quan đến việc sử dụng Black Cohosh.
• Nhịp tim chậm được quan sát thấy ở một phụ nữ sau khi sử dụng Black Cohosh.
• Rối loạn vận động vùng miệng – má – lưỡi (OBLD), liên quan đến việc can thiệp vào khả năng nói, cắn lưỡi và ăn uống khó khăn, đã được báo cáo ở một phụ nữ 46 tuổi khi đang dùng thực phẩm bổ sung thảo dược có chứa Black Cohosh và nhân sâm.
• Hạ natri máu nghiêm trọng đã được báo cáo ở một phụ nữ 39 tuổi sau khi sử dụng một vài liều Black Cohosh nhằm kích thích chuyển dạ để sinh con tại nhà. Bênh nhân sau đó đã được sinh mổ và mức natri đã trở lại mức bình thường sau khi được điều trị bằng nước muối ưu trương.
• Chứng hưng cảm khởi phát cấp tính liên quan đến việc sử dụng Black Cohosh đã được báo cáo ở một bệnh nhân, có thể là do các hoạt động tâm thần của dược liệu trên các thụ thể serotonergic và dopaminergic.

Tương tác Thuốc – Dược liệu

• Tamoxifen: Black Cohosh có thể cản trở hoạt động của tamoxifen, nhưng mức độ liên quan về mặt lâm sàng chưa được biết rõ.
• Thuốc hóa trị: Black Cohosh có thể làm tăng độc tính của doxorubicin và docetaxel. Bằng chứng lâm sàng vẫn chưa được xác định.
• Cytochrome P450 3A4: Black Cohosh có thể tương tác với các loại thuốc được chuyển hóa bởi enzym CYP3A4. Bằng chứng lâm sàng vẫn chưa được xác định.
• Simvastatin: Black Cohosh và actein (một hợp chất được phân lập từ Black Cohosh) có tác dụng hiệp đồng với simvastatin, dẫn đến tăng cường tác dụng của simvastatin. Nhưng cũng có khả năng tăng tác dụng phụ.

Xem thêm bài viết Black Cohosh - Thông tin dành cho bệnh nhân & người nhà

Tài liệu tham khảo

Black Cohosh